Jestesmy.pl
Wsparcie dla osób z niepełnosprawnościami oraz ich opiekunów ma ogromne znaczenie dla codziennego funkcjonowania wielu rodzin. A programy takie jak asystencja osobista czy opieka wytchnieniowa mają pomagać w wykonywaniu codziennych czynności oraz dawać opiekunom chwilę oddechu. Jednak najnowsza kontrola Najwyższej Izby Kontroli wskazuje, że system ten nie działa w pełni sprawnie i wymaga zmian.
Na czym polegają programy wsparcia?
Kontrola dotyczyła programów finansowanych z Funduszu Solidarnościowego, których celem jest pomoc osobom z niepełnosprawnościami oraz ich bliskim.
Program asystencji osobistej ma wspierać osoby z niepełnosprawnościami w codziennych czynnościach i ułatwiać im funkcjonowanie w życiu społecznym.
Z kolei opieka wytchnieniowa polega na czasowym odciążeniu rodzin i opiekunów poprzez zapewnienie wsparcia w opiece nad osobą wymagającą pomocy.
Realizacją tych usług zajmują się między innymi organizacje pozarządowe, które otrzymują środki na podstawie umów, które zawierane są z administracją publiczną lub samorządami.
Opóźnienia w podpisywaniu umów
Jeśli chodzi o problemy w systemie wsparcia osób z niepełnosprawnościami, do najważniejszych z nich należą opóźnienia w zawieraniu umów z organizacjami, które realizują programy wsparcia.
Umowy bywały podpisywane dopiero kilka miesięcy po zakończeniu poprzedniego okresu finansowania. W praktyce oznaczało to, że na początku roku nie było pewności co do środków na dalsze świadczenie usług.
Taka sytuacja utrudniała organizacjom utrzymanie pracowników i planowanie pracy, a w konsekwencji ograniczała dostępność pomocy dla osób z niepełnosprawnościami.
Ograniczone wsparcie na początku roku
Choć programy zakładały rozpoczęcie świadczenia usług już od 1 stycznia, w rzeczywistości w pierwszych miesiącach roku pomoc często była ograniczona lub w ogóle niedostępna.
Organizacje w tym czasie zajmowały się głównie przygotowaniami, czyli rekrutacją asystentów i kwalifikacją uczestników programu. Brak pewności finansowania sprawiał, że nie mogły w pełni rozpocząć działalności.
Ponadto, w niektórych przypadkach, aby utrzymać ciągłość pracy, organizacje zmuszone były korzystać z pożyczek.
Nieprawidłowości w rozliczeniach
Kontrola wykazała również problemy w rozliczaniu środków przeznaczonych na realizację programów.
W części przypadków stwierdzono m.in.:
- podwójne finansowanie tych samych usług,
- brak dokumentów potwierdzających poniesione wydatki,
- nieprawidłowości w sprawozdaniach finansowych.
W związku z tym Najwyższa Izba Kontroli sformułowała liczne zalecenia dotyczące poprawy weryfikacji dokumentów, korekty rozliczeń oraz zwrotu środków wykorzystanych niezgodnie z zasadami.
Planowane zmiany w przepisach
Jednocześnie trwają prace nad nowymi rozwiązaniami systemowymi. Projekt ustawy dotyczącej asystencji osobistej osób z niepełnosprawnościami został już skierowany do sejmowej komisji.
Proponowane przepisy przewidują między innymi możliwość przyznawania wsparcia dla osób z niepełnosprawnościami na okres dłuższy niż jeden rok. Ma to pomóc w zapewnieniu większej stabilności i ciągłości usług.
Problemy w systemie wsparcia osób z niepełnosprawnościami
Kontrola Najwyższej Izby Kontroli pokazała, że system wsparcia osób z niepełnosprawnościami i ich opiekunów wymaga usprawnienia. Największe problemy dotyczą opóźnień w finansowaniu programów oraz nieprawidłowości w rozliczaniu środków. Eksperci podkreślają jednak, że planowane zmiany w przepisach mogą w przyszłości poprawić organizację tych usług i zapewnić bardziej stabilną pomoc osobom, które najbardziej jej potrzebują.
