Ból gardła – czy antybiotyk jest dobrym rozwiązaniem?

Ból gardła często towarzyszy infekcjom sezonowym, ale w większości przypadków nie oznacza zakażenia bakteryjnego. Za około 70–95 proc. przypadków odpowiadają wirusy, na które antybiotyki po prostu nie działają. A więc, jak rozpoznać przyczynę dolegliwości i co zrobić, aby złagodzić ból?

Jesienią i zimą łatwiej o infekcje dróg oddechowych. Przebywanie w zamkniętych pomieszczeniach, kontakt z dużą liczbą osób oraz suche powietrze sprzyjają przenoszeniu się wirusów. Jednym z pierwszych i najbardziej dokuczliwych objawów zakażenia może być ból gardła.

Dolegliwość ta może mieć różne przyczyny. Oprócz infekcji wirusowych i bakteryjnych odpowiadać za nią mogą m.in. alergia, podrażnienie błony śluzowej czy dym tytoniowy. Najczęściej jednak źródłem problemu jest wirus.

Objawy mogą podpowiedzieć przyczynę

Nie każdą infekcję gardła można rozpoznać wyłącznie na podstawie objawów, ale niektóre symptomy mogą wskazywać na jej prawdopodobne podłoże. Infekcji wirusowej często towarzyszą katar, kaszel, chrypka, podrażnienie gardła czy zapalenie spojówek. Natomiast zakażenie bakteryjne może przebiegać z wysoką gorączką, silnym bólem gardła i trudnościami w przełykaniu, bez typowych objawów przeziębienia.

Nie oznacza to jednak, że sam wygląd gardła lub zestaw objawów pozwala zawsze jednoznacznie ustalić przyczynę. W przypadku nasilonych albo nietypowych dolegliwości potrzebna może być konsultacja lekarska i odpowiednia diagnostyka.

A tutaj poznasz objawy, które mogą oznaczać powikłania po przeziębieniu.

Ból gardła – antybiotyk nie pomaga na wirusy?

Antybiotyki są lekami przeznaczonymi do leczenia określonych zakażeń bakteryjnych. Nie zwalczają wirusów, które wywołują większość infekcji gardła i przeziębień. Przyjmowanie ich „na wszelki wypadek” nie przyspieszy więc powrotu do zdrowia.

Co więcej, niepotrzebna antybiotykoterapia może powodować działania niepożądane i przyczyniać się do narastania oporności bakterii na antybiotyki. W efekcie leki, które są potrzebne przy poważnych zakażeniach bakteryjnych, mogą z czasem działać mniej skutecznie.

Dlatego o zastosowaniu antybiotyku powinien zdecydować lekarz. Z kolei pacjent nie powinien wykorzystywać leków, które pozostały mu po wcześniejszej chorobie, ani przyjmować preparatu przepisanego komuś innemu.

Co można zrobić, gdy boli gardło?

W przypadku typowej infekcji wirusowej najważniejsze jest łagodzenie objawów i zapewnienie organizmowi odpowiednich warunków do regeneracji. Pomóc może regularne picie płynów, odpoczynek oraz utrzymywanie odpowiedniej wilgotności powietrza.

Przy podrażnieniu gardła można również stosować płukanki, np. z wykorzystaniem odpowiednio przygotowanego roztworu soli. Niektórym osobom ulgę przynoszą preparaty miejscowe, których zadaniem jest nawilżenie błony śluzowej lub zmniejszenie bólu.

Jeśli dolegliwości są bardziej nasilone, można sięgnąć po dostępne bez recepty leki przeznaczone do objawowego leczenia bólu gardła. W zależności od preparatu mogą one zawierać substancje przeciwbólowe, przeciwzapalne lub miejscowo znieczulające. Lidokaina, stosowana w niektórych lekach miejscowych, zmniejsza odczuwanie bólu poprzez działanie znieczulające.

Trzeba jednak zawsze przestrzegać informacji dotyczących dawkowania i wieku pacjenta. Dotyczy to szczególnie dzieci, u których nie wszystkie preparaty stosowane przez dorosłych będą odpowiednie.

Zobacz też, jak odróżnić grypę żołądkową od zatrucia pokarmowego.

Kiedy potrzebna jest konsultacja?

Większość infekcji wirusowych ustępuje samoistnie, jednak nie każdy ból gardła należy ignorować. Z lekarzem warto skonsultować się szczególnie wtedy, gdy objawy są bardzo nasilone, utrzymują się lub wyraźnie się pogarszają. Niepokój powinny również wzbudzić problemy z oddychaniem lub przełykaniem, znaczne osłabienie czy wysoka i utrzymująca się gorączka.

W przypadku wątpliwości dotyczących wyboru preparatu pomocny może być również farmaceuta. Najważniejsza zasada pozostaje prosta: antybiotyk powinien być stosowany wtedy, gdy istnieją wskazania do leczenia zakażenia bakteryjnego, a nie jako uniwersalny lek na ból gardła. Odpowiednio dobrane leczenie objawowe w większości infekcji wirusowych pozwala przetrwać okres choroby bez niepotrzebnej antybiotykoterapii.