Jestesmy.pl
Lęk związany z rozstaniem z bliską osobą może pojawić się już we wczesnym dzieciństwie i przez pewien czas jest naturalnym elementem rozwoju. Jeśli jednak staje się bardzo silny, utrudnia naukę, pracę, odpoczynek lub relacje z innymi, może wskazywać na zaburzenie o nazwie lęk separacyjny. Problem ten może dotyczyć zarówno dzieci, jak i dorosłych.
Czym jest lęk separacyjny?
Lęk separacyjny to nadmierny strach przed rozstaniem z osobą, z którą łączy nas silna więź. U dziecka może być związany przede wszystkim z rodzicem lub opiekunem. Z kolei u osoby dorosłej może dotyczyć partnera, dziecka albo innego członka rodziny.
Samo odczuwanie niepokoju podczas rozłąki nie oznacza jeszcze zaburzenia. Niepokój staje się problemem, gdy jest nieproporcjonalny do sytuacji i prowadzi do wyraźnych trudności w codziennym funkcjonowaniu.
Osoba doświadczająca silnego lęku może:
- stale obawiać się, że bliska osoba zachoruje, ulegnie wypadkowi lub umrze,
- unikać sytuacji wymagających rozstania,
- potrzebować ciągłego kontaktu telefonicznego,
- mieć trudności z pozostawaniem samemu,
- rezygnować z pracy, szkoły, wyjazdów lub spotkań,
- odczuwać silny niepokój już na samą myśl o rozłące.
Jak objawia się lęk separacyjny u dzieci?
U dzieci problem często staje się widoczny przy rozpoczęciu przedszkola lub szkoły. Dziecko może bardzo gwałtownie reagować na rozstanie z rodzicem, odmawiać pozostania bez niego albo nie chcieć spać samo.
Lęk może powodować również objawy fizyczne, takie jak ból brzucha, nudności, ból głowy czy problemy ze snem. Niektóre dzieci mają koszmary związane z rozstaniem lub wielokrotnie proszą rodzica o zapewnienie, że nic złego się nie wydarzy.
Ważne jest odróżnienie zaburzenia od typowego etapu rozwoju. Przejściowy niepokój związany z rozłąką jest u małych dzieci częsty. Powodem do konsultacji jest przede wszystkim jego nasilenie, utrzymywanie się oraz wpływ na funkcjonowanie dziecka.
A tutaj piszemy o stanach lękowych i problemach z koncentracją u dzieci.
Lęk separacyjny u dorosłych
Zaburzenie może występować również u osób dorosłych. Objawy mogą być mniej widoczne niż u dzieci, ale znacząco wpływać na związki i codzienne życie.
Dorosły może nadmiernie martwić się o bezpieczeństwo partnera lub dzieci, wielokrotnie sprawdzać, gdzie się znajdują, albo mieć trudności z zaakceptowaniem ich wyjazdu. Czasami pojawia się także silny dyskomfort podczas samotnego przebywania w domu.
Takie zachowania mogą z czasem ograniczać niezależność i prowadzić do konfliktów. Ciągłe upewnianie się, że bliska osoba jest bezpieczna, przynosi chwilową ulgę, ale może jednocześnie utrwalać lęk.
Skąd bierze się lęk przed rozłąką?
Nie istnieje jedna przyczyna tego zaburzenia. Znaczenie mogą mieć predyspozycje do reagowania lękiem, doświadczenia z dzieciństwa oraz późniejsze wydarzenia życiowe.
Ryzyko może zwiększać:
- doświadczenie śmierci lub choroby bliskiej osoby,
- rozwód albo rozpad ważnej relacji,
- dłuższa hospitalizacja,
- przeprowadzka lub inna duża zmiana życiowa,
- wcześniejsze zaburzenia lękowe.
Nie oznacza to jednak, że konkretne doświadczenie musi prowadzić do zaburzenia. Lęk separacyjny najczęściej jest wynikiem współdziałania wielu czynników.
Jak leczyć lęk separacyjny?
Podstawą leczenia jest psychoterapia. Szczególnie pomocna może być terapia poznawczo-behawioralna (CBT), podczas której pacjent uczy się rozpoznawać katastroficzne myśli i stopniowo konfrontować się z sytuacjami wywołującymi lęk.
Ważnym elementem terapii może być stopniowe wydłużanie rozłąki. Celem nie jest nagłe zmuszanie do pozostania samemu, ale systematyczne zdobywanie doświadczenia, że rozstanie można bezpiecznie przeżyć.
W przypadku dzieci istotną rolę odgrywają rodzice. Powinni zapewniać wsparcie, ale jednocześnie nie wzmacniać unikania każdej sytuacji wywołującej niepokój. Pomocna może być także terapia rodzinna.
Przy nasilonych objawach lekarz może rozważyć farmakoterapię. Leki przeciwlękowe lub przeciwdepresyjne nie są jednak rozwiązaniem dla każdego pacjenta i powinny być dobierane indywidualnie.
Zobacz też, jak media społecznościowe wpływają na zaburzenia odżywiania u młodzieży.
Co można zrobić na co dzień?
W radzeniu sobie z lękiem mogą pomagać proste działania wspierające terapię.
Należą do nich:
- stopniowe przyzwyczajanie się do krótkich rozstań,
- regularny sen i aktywność fizyczna,
- ćwiczenia oddechowe i techniki relaksacyjne,
- ograniczenie ciągłego sprawdzania telefonu,
- rozwijanie własnych zainteresowań i aktywności niezależnych od bliskiej osoby,
- zapisywanie myśli, które pojawiają się w sytuacjach wywołujących lęk.
Jeżeli strach przed rozłąką zaczyna decydować o codziennym życiu, warto skonsultować się z psychologiem, psychoterapeutą lub psychiatrą. Odpowiednio dobrane leczenie może pomóc odzyskać większą samodzielność i poczucie bezpieczeństwa.
