Jestesmy.pl
Celiakia nie zawsze daje typowe objawy ze strony układu pokarmowego. U części osób przez długi czas może ujawniać się zmęczeniem, niedokrwistością, problemami z kośćmi czy dolegliwościami neurologicznymi. Właściwe rozpoznanie ma duże znaczenie, ponieważ odpowiednio prowadzona dieta bezglutenowa pozwala ograniczyć stan zapalny i umożliwia regenerację jelita cienkiego.
Czym jest celiakia?
Celiakia jest przewlekłą chorobą autoimmunologiczną, związaną z nieprawidłową reakcją organizmu na gluten (białko występujące w pszenicy, życie i jęczmieniu). U osób predysponowanych genetycznie jego spożywanie uruchamia reakcję układu odpornościowego, która prowadzi do uszkodzenia błony śluzowej jelita cienkiego.
Szczególnie ważne są kosmki jelitowe, czyli drobne wypustki zwiększające powierzchnię odpowiedzialną za wchłanianie składników odżywczych. Ich uszkodzenie może powodować gorsze przyswajanie żelaza, wapnia i witamin. W konsekwencji problemy zdrowotne mogą pojawić się nawet wtedy, gdy dieta dostarcza odpowiednią ilość kalorii.
Możesz również zapoznać się z artykułem, czy dieta i aktywność fizyczna potrafią spowolnić proces starzenia.
Predyspozycja genetyczna nie oznacza choroby
Rozwojowi celiakii sprzyja obecność określonych wariantów genów HLA, przede wszystkim HLA-DQ2 i HLA-DQ8. Są one bardzo częste w populacji, natomiast sama ich obecność nie oznacza, że dana osoba zachoruje.
Na rozwój choroby wpływają również inne czynniki, dlatego celiakia może zostać rozpoznana zarówno u dziecka, jak i u osoby dorosłej. Czasem jej objawy pojawiają się dopiero po wielu latach, co może znacznie utrudniać właściwą diagnozę.
Celiakia – objawy mogą być bardzo różne
Celiakia kojarzona jest z bólami brzucha, biegunkami, wzdęciami czy utratą masy ciała. Takie objawy rzeczywiście mogą występować, ale choroba często przebiega znacznie mniej charakterystycznie.
U dorosłych sygnałem ostrzegawczym może być przewlekłe zmęczenie, niedokrwistość z niedoboru żelaza, nawracające afty czy problemy z utrzymaniem prawidłowej masy ciała. Konsekwencją zaburzonego wchłaniania wapnia i witaminy D mogą być także osłabienie kości i osteoporoza.
U dzieci należy zwracać uwagę na zaburzenia wzrostu, niedostateczne przybieranie na wadze, rozdrażnienie, problemy z koncentracją oraz przewlekłe dolegliwości brzuszne. Choroba może mieć również objawy pozajelitowe. Należą do nich niektóre zmiany skórne, zaburzenia neurologiczne czy problemy z płodnością i cyklem menstruacyjnym.
Jak wygląda diagnostyka celiakii?
Jednym z najważniejszych elementów diagnostyki są badania krwi. Lekarz może zlecić oznaczenie przeciwciał przeciwko transglutaminazie tkankowej w klasie IgA oraz całkowitego stężenia IgA. W określonych sytuacjach wykonuje się także inne badania serologiczne.
Bardzo ważne jest, aby nie rozpoczynać samodzielnie diety bezglutenowej przed zakończeniem diagnostyki. Eliminacja glutenu może doprowadzić do zmniejszenia aktywności choroby i wpłynąć na wyniki badań, utrudniając późniejsze potwierdzenie rozpoznania.
U osób dorosłych dodatnie wyniki badań serologicznych mogą być wskazaniem do gastroskopii z pobraniem wycinków z dwunastnicy. Ocena mikroskopowa pozwala sprawdzić, czy doszło do charakterystycznych zmian w błonie śluzowej jelita. U dzieci w określonych sytuacjach możliwe jest rozpoznanie celiakii bez biopsji, zgodnie z przyjętymi kryteriami.
Sprawdź też, co wykazały nowe badania na temat związku grzybów shiitake ze zdrowiem wątroby.
Dieta bezglutenowa jest podstawą leczenia
Po potwierdzeniu celiakii podstawą postępowania jest ścisła dieta bezglutenowa stosowana przez całe życie. Nie chodzi jedynie o ograniczenie pieczywa czy makaronu, ale o konsekwentne unikanie produktów zawierających gluten oraz zapobieganie ich przypadkowemu zanieczyszczeniu.
W diecie mogą znaleźć się naturalnie bezglutenowe produkty, takie jak mięso, ryby, jaja, warzywa, owoce, ryż, gryka, kukurydza, ziemniaki, komosa ryżowa czy amarantus. Należy jednak uważać na produkty przetworzone, w których gluten może pojawiać się jako składnik lub przedostać się podczas produkcji.
Pomocne jest wybieranie produktów oznaczonych symbolem przekreślonego kłosa. Szczególnej uwagi wymagają także wspólne deski, tostery, sitka czy inne przybory kuchenne, które mogą stać się źródłem przypadkowego kontaktu z glutenem.
A tutaj dowiesz się, czy dieta może wspierać walkę z lękiem.
Celiakia to nie to samo co nadwrażliwość na gluten
Celiakia bywa mylona z nieceliakalną nadwrażliwością na gluten, ale są to różne problemy. W celiakii występuje reakcja autoimmunologiczna, która prowadzi do uszkodzenia jelita. Natomiast w nadwrażliwości nie obserwuje się typowego dla celiakii procesu.
Podobne objawy, takie jak wzdęcia, bóle brzucha czy złe samopoczucie, nie powinny więc automatycznie prowadzić do rozpoczęcia diety bezglutenowej. Najpierw warto skonsultować się z lekarzem i przeprowadzić odpowiednią diagnostykę. W przypadku potwierdzonej celiakii nawet niewielkie ilości glutenu mogą podtrzymywać proces chorobowy. Dlatego dieta musi być znacznie bardziej rygorystyczna niż w przypadku innych problemów związanych ze spożywaniem zbóż.
