Wszyscy wiemy, że pierwsze dni życia dziecka to nie tylko czas ogromnej radości, ale też uważnej obserwacji. I czasem pojawiają się pewne objawy, które mogą wydawać się niepozorne, ale tak naprawdę wymagają szybkiej reakcji. Do takich sytuacji należy m.in. brak oddania pierwszego stolca u noworodka. Jedną z możliwych przyczyn jest tutaj choroba Hirschsprunga u dzieci, czyli rzadka, ale poważna wada wrodzona jelit. W tym artykule przyjrzymy się, na czym polega to schorzenie, jakie daje objawy i jak wygląda leczenie.
Czym jest choroba Hirschsprunga u dzieci?
Choroba Hirschsprunga to wada wrodzona jelita grubego, w której brakuje komórek nerwowych odpowiedzialnych za jego prawidłową pracę. W efekcie fragment jelita pozostaje stale napięty i nie przesuwa treści pokarmowej.
Można to porównać do drogi, która nagle się kończy . W pewnym momencie wszystko się zatrzymuje, a przed przeszkodą tworzy się „zator”. W jelicie oznacza to zaleganie stolca i stopniowe jego rozszerzanie powyżej chorego odcinka.
Najczęściej problem dotyczy końcowej części jelita grubego, ale w niektórych przypadkach może obejmować większy jego fragment. Choroba występuje u około 1 na 5000 noworodków i częściej dotyka chłopców.
A tutaj dowiesz się, czym jest hipercholesterolemia rodzinna.
Dlaczego dochodzi do tej choroby?
Przyczyną jest zaburzenie rozwoju układu nerwowego jelit jeszcze w życiu płodowym. Komórki, które powinny „zasiedlić” jelito i sterować jego ruchem, nie docierają do jego końcowego odcinka.
Brak tych komórek sprawia, że jelito nie potrafi się rozluźnić. W efekcie zdrowa część jelita próbuje nadrabiać pracę, co prowadzi do jej nadmiernego rozciągnięcia. Właśnie dlatego w badaniach często widać poszerzone jelito, pomimo że problem leży niżej, czyli w tym wąskim, nieprawidłowym fragmencie.
Objawy, które powinny zaniepokoić
Najwcześniejszym i najważniejszym sygnałem jest brak oddania smółki (pierwszego stolca) w ciągu 24–48 godzin po urodzeniu. Jest to objaw, którego nie wolno ignorować.
Ponadto, z czasem mogą pojawić się kolejne dolegliwości. Brzuszek dziecka staje się wzdęty i napięty, pojawiają się wymioty (często z domieszką żółci), a maluch nie chce jeść i jest niespokojny.
U starszych niemowląt i dzieci choroba może przebiegać łagodniej, ale nadal daje charakterystyczne objawy. Najczęściej są to przewlekłe zaparcia, trudności z przybieraniem na wadze oraz nawracające problemy jelitowe. Stolce bywają rzadkie i mają nietypowy, cienki kształt.
Choroba Hirschsprunga u dzieci – jak wygląda diagnoza?
Rozpoznanie choroby Hirschsprunga wymaga badań specjalistycznych. Na początku wykonuje się badania obrazowe, które pokazują rozdęte jelita i miejsce zwężenia.
Kluczowe znaczenie ma jednak biopsja, czyli pobranie fragmentu jelita do badania pod mikroskopem. To właśnie ona pozwala potwierdzić brak komórek nerwowych i postawić ostateczną diagnozę.
U niektórych dzieci wykonuje się także dodatkowe badania, np. oceniające pracę zwieraczy odbytu lub testy genetyczne, zwłaszcza jeśli podejrzewa się współistnienie innych wad.
A klikając tutaj, możesz przeczytać o niepokojących wnioskach z badań nad stanami lękowymi i problemami z koncentracją u dzieci.
Leczenie – na czym polega operacja?
Jedyną skuteczną metodą leczenia jest zabieg chirurgiczny. Polega on na usunięciu chorego fragmentu jelita i połączeniu zdrowej części z odbytem.
Współczesna chirurgia dziecięca coraz częściej wykorzystuje techniki małoinwazyjne. Oznacza to mniejsze nacięcia (a czasem ich brak), szybszy powrót do zdrowia i mniej bólu po operacji.
W cięższych przypadkach konieczne bywa czasowe wyłonienie stomii, czyli sztucznego ujścia jelita na brzuchu. Jest to rozwiązanie tymczasowe, które pozwala organizmowi się ustabilizować przed ostatecznym leczeniem.
Powrót do zdrowia i opieka po operacji
Po zabiegu dziecko wymaga uważnej opieki. Jelita potrzebują czasu, aby „nauczyć się” prawidłowej pracy. W pierwszym okresie mogą występować częste wypróżnienia i podrażnienia skóry wokół odbytu.
Rodzice powinni zwracać uwagę na niepokojące objawy, takie jak gorączka, nasilone wzdęcia czy biegunka o nieprzyjemnym zapachu. Mogą one świadczyć o powikłaniu, jakim jest zapalenie jelit. Jest to stan wymagający pilnej pomocy lekarskiej.
W dalszym etapie ważna jest odpowiednia dieta oraz regularne kontrole u specjalistów. A to dlatego, że niektóre dzieci potrzebują dodatkowego wsparcia w regulacji pracy jelit.
Życie z chorobą – rokowania
Dobra wiadomość jest taka, że większość dzieci po leczeniu funkcjonuje normalnie. Mogą bawić się, uprawiać sport i rozwijać się tak jak rówieśnicy.
Choć u części pacjentów mogą utrzymywać się pewne trudności, np. zaparcia lub problemy z kontrolą wypróżnień, odpowiednia opieka medyczna i wsparcie pozwalają skutecznie sobie z nimi radzić.
Sprawdź też, dlaczego opieka wytchnieniowa dla rodziców dzieci z niepełnosprawnością jest tak ważna.
Choroba Hirschsprunga u dzieci – co pamiętać?
Choroba Hirschsprunga to poważna, ale możliwa do leczenia wada wrodzona jelit. Kluczowe znaczenie ma szybkie rozpoznanie, szczególnie gdy noworodek nie oddaje smółki w pierwszych dobach życia. Dzięki nowoczesnym metodom chirurgicznym i odpowiedniej opiece większość dzieci ma szansę na normalne, aktywne życie.
Choć początek tej drogi bywa trudny i pełen niepokoju, warto pamiętać, że medycyna daje dziś naprawdę duże możliwości. Natomiast szybka reakcja może zrobić ogromną różnicę dla zdrowia dziecka.


